गौरव मराठीचा

नील जलांनो!

ओसाड दऱ्यांतून वहा, नील जलांनो !
रानातच हसून फुला, रानफुलांनो
प्राशून पुराणी मदिरा धुंद रुपेरी
अज्ञात विदेशात फिरा ,चंद्रकलांनो

सौंदर्य, उषे, झाक तुझ्या रम्य तनुचे !
हे रंग, ढगांनो, लपवा इंद्रधनुचे
हे सर्व तुम्ही दूर रहा, दूर रहा, जा !
पापीच निघाले सगळे पुत्र मनुचे

आचार विरोधी सगळे जाचक यांचे
हेतूच मुळाशी सगळे घातक यांचे
यांना नसते कोमलता वा ममताही
जाळील जगाला सगळ्या पातक यांचे

कवी - ना. घ. देशपांडे
कवितासंग्रह - शीळ

किती उशीर हा !

किती उशीर हा, किती उशीर हा !

हा प्रणयकाळ ठेपलाच शेवटी;
पाचळा जळून ही विझून शेगटी -
राहिला इथे असा उदास गारवा
किती उशीर हा, किती उशीर हा !

आस सारखी धरून वाट पाहिली
आटली अखेर, हाय, उर्मी आतली !
आज धावलीस तू धरून धीर हा
किती उशीर हा, किती उशीर हा !

कवी - ना. घ. देशपांडे
कवितासंग्रह - शीळ

आलीस कशाला?

आलीस कशाला, गऽ,
आलीस कशाला !

चाहूल मलाही,
कळली पण नाही :
बगिच्यातच माझ्या, गऽ, शिरलीस कशाला?

दावून शहाणे
लटकेच बहाणे
जवळून जराशी, गऽ, फिरलीस कशाला?

कलवून फुलारी
जमिनीवर सारी
सांडून फुले तू, गऽ, लवलीस कशाला?

म्हटलेस दिवाणे
मधुसूचक गाणे ;
लडिवाळपणाने, गऽ, हसलीस कशाला?

परतून अखेरी
गेलीस, किशोरी!
हृदयातच, पोरी गऽ, उरलीस कशाला?

आलीस कशाला, गऽ,
आलीस कशाला !

कवी - ना. घ. देशपांडे
कवितासंग्रह - शीळ

ना. घ. देशपांडे

नागोराव घनश्याम देशपांडे (ऑगस्ट २१, इ.स. १९०९ - इ.स. २०००) हे मराठी कवी होते.

काव्य संग्रह
१. शीळ (इ.स. १९५४)
२. गुंफण (इ.स. १९९६)
३. खूणगाठी (इ.स. १९८५)
४. कंचनीचा महाल (इ.स. १९९६)
५. अभिसार (इ.स. १९६३)

शीळ

१. शीळ                                     २९. पिसाट मन                       ५६. नेमके परत जाताना
२. कंचनी                                  ३०. समाधि                             ५७. कशाला, सखू, रुसावंऽ तरी
३. निद्रा                                    ३१. अजून                      ५८. धनगरी गाणे
४. तुझ्यामाझ्यात गंऽ!              ३२. आता सुटला धीर!               ५९. पुन्हा
५. तळमळ                               ३३. म्हणूं दे, ह्रदया                    ६०. कोण, कुठे आहेस तरी
६. तुम्ही                                   ३४. माझी गाणी                      ६१. साद ही नाही तुम्हाला
७. मालन                                  ३५. रंकाची राणी                       ६२. उत्कंठा
८. सुगी                                     ३६. आता                    ६३. अर्पण
९. ये शेवटी तरी तू                     ३७. जीवनकथा                     ६४. जीवनाचे गाणे
१०. ओसाडीत बसून                  ३८. नदीकिनारी                        ६५. काल, आज आणि उद्या
११. येशील का रे?                      ३९. आज जाऊ दूर रानी             ६६. असाच
१२. इशारा                                ४०. एक वेळी                           ६७. काळ्या गढीच्य जुन्या
१३. तुझ्यासाठी                         ४१. त्याला नाही कदर                ६८. वाटते लाज रे!
१४. ये जरा जवळ, राजसे गऽ!   ४२. पावसाळा     ६९. माझी गाणी
१५. सखू                                   ४३. तुला किनी गऽ                   ७०. चिरलांच्छित ही आपुलकी!
१६. मोटकरी                             ४४. सांज हसली !                   ७१. जाणीव
१७. उन्मनी                              ४५. हे जीवन                        ७२. तूच भिला तर
१८. मी आले लडिवाळ            ४६. तुटू दे!                        ७३. देवधर्म
१९. किशोरी                             ४७. चुकलेले कोकरु                   ७४. हसेल रे जग
२०. कधी व्हायचे मीलन?          ४८. प्रेमपीठ                    ७५. नील जलांनो
२१. या रामपहारी                      ४९. किती                     ७६. किती उशीर हा!
२२. गरगरा फिरे भिंगरी            ५०. खरी प्रीती                            ७७. आलीस कशाला?
२३. अपमृत्यू                            ५१. राजसा, आता                    ७८. कुणकूण
२४. रानराणी                            ५२. ती कळी आणि ती साखळी    ७९. नको येऊ तू
२५. सुंदरता                              ५३. हुरहूर                                  ८०. कधी रे आता?
२६. मनोगत                             ५४. ओढ                                    ८१. नाही आनंद पाहिला
२७. फुला रे                               ५५. फार नको वाकू                ८२. तू!
२८. कदाचित

कुणकुण

वाळली सारी फुले, उरला तरी पण वास हा
लोपली वनदेवता, पण राहिला वनवास हा

पालवी झडली, तरी उरले जुने पण पान हे
गाव ते उठले, तरी उरले अजून वसाण हे

अग्नि तो विझला जरी, निघतो तरी पण धूर हा
वेदना सरली जरी, सुकतो तरी पण नूर हा

घोर वादळ संपले, पण राहिली हूरहूर ही
चंद्रिका विझली, तरी उरलीच रात्र निसूर ही

वाद ते मिटले, तरी पण राहिलेत विषाद हे
साद ओसरले तरी पण राहिले पडसाद हे

घाव तो बुजला जरी, उरली तरी पण खूण ही
ते रहस्यच लोपले, पण राहिली कुणकुण ही

कवी - ना. घ. देशपांडे
कवितासंग्रह - शीळ

जेव्हा कोनी शेपूट घालून वागेल...

जेव्हा त्यांना ठार मारले जात होते,
तेव्हा माझे मन स्वार्थी बनले होते.
जेव्हा ते जवान शहीद झाले होते,
तेव्हा मी ते गोड भोजन केले होते.

जेव्हा त्यांची शहीद माय रडत होती
तेव्हा माझी माय भांग पडत होती.
जेव्हा तो पिता सहारा शोधात होता,
तेव्हा माझा बाप सिगारेट पीत होता.

जेव्हा त्यांची ती पोरं रडत होती,
तेव्हा माझी पोरं जीने चढत होती,
जेव्हा त्यांची बायको कुंकू पुसत होती.
तेव्हा माझी उंची साडी नेसत होती.

जेव्हा त्यांची सरने जळत होती,
तेव्हा आमची धोरणे जुळत होती.
जेव्हा त्यांची चूल विझली होती,
तेव्हा आमची मटने शिजली होती.

जेव्हा ते राखेतून उभे रहात होते,
तेव्हा माझे दरवाजे पोखरले होते.
जेव्हा ते मजबूत उभे राहिले होते,
तेव्हा माझे मदतीचे दोर कापले होते.

जेव्हा आता माझा बंगला जळतोय,
तेव्हा तो मला दहशतवाद कळतोय.
जेव्हा आता मी मोठ्याने रडतोय,
तेव्हा मी कायम पायात लोळतोय.

जेव्हा आता माझी मस्ती गेलीय,
तेव्हा शहिदांची आठवण आलीय.
जेव्हा त्यांच्या मदतीला गेलो असतो,
तेव्हा मी आता ठार मेलो नसतो.

जेव्हा जेव्हा सैनिकांना मदत लागेल,
तेव्हा सांगतील तसे कोणीही वागेल.
जेव्हा कोनी शेपूट घालून वागेल,
तेव्हा तो समजा सरनाला लागेल.

कवी - सुभाष सोनकांबळे