ऊर्मिले च्या कविता

डोळ्यांमधला एक आरसा स्पर्शनि घे आकाश 
मंद जांभळ्या तारेवरती झंकृत हो अवकाश 
सागरवेळा सांज-मठांची सनई ऐकुन घेती 
मुक्या तिरावर पाण्यामधली रंगित पडते रेती.... 
दृष्टीपासुन सजूं लागती मावळतीचीं किरणें
दुःख आपुल्या मिठींत हंसतें जशीं उन्हांचीं वळणे. 
झाडांवरचा मोहर गळतो देह उधळला गेला 
स्मरणयुगांच्या पुढे राहिली दुःखसावळी मिथिला. 
उरीं भरावी किती सघनता जळांत गळती तारे 
कुठून येती इतके हलके तरंग भरले वारे....


या हातानें स्तन गोंदुन घे लाव मंदिरीं दिवा 
फूल होउनी अंधाराचे गळुन पडे काजवा .... 
तूं मरणावर मग रेखावें प्राक्तनगंधी मोती 
कीं डोहांवर किणकिणते गे शतजन्मांची भीती.... 
असुन तुझा मी तुझी दूरता.... तुला झाकितो काल 
सांग ऊर्मिले, कुणी बांधिले नयनीं चंद्रमहाल ? 
रंग उदा की उभा उदासिन महामेघ क्षितिजांत 
पायाखाली वाळवंट मग उगवत ये निमिषांत.... 
लाव मंदिरीं दिवा परंतु सोड स्तनांची माया 
मरणावांचुन आज सजविली मीच आपुली काया....

प्रिस्टस्

तुझ्या पायांतून खेडींच्या खेडी ओस पडावी
तसे हे प्रिस्टस्
एका संध्याकाळी बाहेर जमले पठारावर 
मोकळ्या आकाशांत एखादा तारा उगवेल 
म्हणून पाहण्यासाठीं.
ह्यांच्या डोळ्यांना नाहीत खांचा कीं 
कुठल्याही पाण्याचे अज्ञात तळ..... 
घरटें चुकलेल्या पाखरासारखे उन्मळून 
येतात वेळी अवेळी.
ह्यांच्या शरीराच्या छिद्रांतून
आरपार शिरत असतात घटांचे 
त्रिस्तव्याकुळ नाद.
तेव्हां चपापून पाहूं लागतात है, चौफेर, 
महाशून्यांत....
कुठें दिसतें का म्हणून देवाने घडविलेले 
एखादें हृदय, कर्मानें बांधलेले एखादें घर, 
नाहीतर रक्तमांसाच्या संभोगाला उगवणारें 
शिल्पउदास व्याकुळतेचें एखादें फूल....

वार्ड नं. ६ : आर्थोपिडिक्स

 

गीता रॉयच्या आवाजांतील चाकूचें रेशमी 
झळझळतें पातें ;
असंख्य हाकांच्या आर्तपणाचें अंतःकरणावर 
भुरभुरणारें जावळ
या विझत्या डोळ्यासमोर प्रतिबिंबांना 
तोलून धरणारी केरळी नर्स
तिच्या डोळ्यांत एका क्षणांत दिसतात 
कन्याकुमारीच्या रंगीत सूर्याचे उदयास्त.... 
आमच्या उजव्या पायाची दोन हाडें 
मोडली आहेत.

निव्वळ शारीरिक दुःखाच्या अप्रतिम कळा 
दुष्मनांच्या वाट्याला जाऊं नयेत
म्हणून आम्ही घेतल्या
द्यावेंसें वाटतें या यातनांच्या वैकुंठांत
केरळीं माडांना आलिंगन
कळांचा सर्वस्पर्शी ऑर्केस्ट्रा मेंदूच्या कांचेवर
इन्ग्रिड बर्गमनची आसवांत वाहणारी
प्रतिमा रचून जातो;
उजव्या पायाची दोन हाडे मोडली आहेत आणि
खोलीच्या दाराशीं बावीस सप्टेंबरच्या विसराळू 
संध्येचें बोट धरून केरळी नर्स
तिच्या स्तनांचें मीनाक्षी मंदिर रक्तांतून 
चकाकणारें....
राSSमS-S-S राम-S-S

यह वही दर है जहां आबरू नही जाती....
घोड्यांचा प्रचंड कळप अंधारावर धावून
गेला....
तशा सरकल्या सर्व इमारती.
असा पाऊस कधीं पडला नहता....
दुःखवादी तुझी अभिजात आठवण अंगावर ओव्हरकोट 
घालून स्मशानाकडे जाणारी....

सांज

सांज घराला आली
विश्वाची हलवित काया
मांडीवर मी निजलेला
वर तुझी उदासिन माया.

सांज घराला आली 
रत्नांची गळती नगरें 
कौलांवर चढतिल आतां 
घनदाट तमाचीं शिखरें.

सांज घराला आली 
चरणांची जुळवित वेल 
तूं दीप उजळिले जेव्हां 
प्राणांत उगवलें फूल....

सांज घराला आली 
कुरणांतुन फिरल्या गायी
नक्षत्र मिसळले पाणी 
कंठांतच गोठुन जाई....

रंगास्त

कलंडत्या सूर्याचीं रंगदर्शनें नाहींत
समुद्र नाहींत आणि लाटांचे 
आवाजहि नाहींत.
नारायणीचा विदेही मृत्यू :
त्या रात्रीं झाडांना सोडून जाणाऱ्या
अविनाशी फुलांची झड .... 
झडीच्या विलापांत थडीला
लागलेलीं शिवालयें ....
कित्येक वर्षांपूर्वीच्या श्रावणानें तिच्या
गळ्यांत गोंदलेल्या तुलसी रामायणाच्या
प्रतिमा....
दृष्टीला अतीव कारुण्यानें आंधळे
करणारें धुके पसरत असावें
गाभाऱ्यांत ....
अशा दिशा हरवतात आणि अशा
दिशा उगवतात.
मनाचे सर्व आभास, दुखाच्या एवढ्या
समर्थ वैभवांतही असतात
पराधीन, पोरके आणि सर्वस्वी
अनाथ.

स्मृतिगंध

तूं उदास मी उदास मेघही उदासले 
स्मृतींतले विदग्ध नाद पैंजणांत सांडले

तुझ्या तनूंत चंद्रशिल्प सांजली निळीं जळें 
जसा समुद्र आंधळा नि सूर्य दूर मावळे....

मंद मंद वाहते दिव्यांतली अनंतता 
तुझ्या सुखांस गंधवीत लोचनीं निजे कथा....

अंगणांत ये सजून मृत्यु रोज एकला 
पावसाळिं ये जसा नदीस पूर सावळा....

कुठें धुक्यांत चाललीस गर्दलें नभावरी 
विश्वमंदल्या दिठींत रात्र थांबली जरी....

आसवांत पापणी

सावल्या विसावल्या नि 
विश्वतेज मावळे
आरतींत नादतील
सजल सांध्य देउळें

सांद्र रंग, सूर संथ
क्षितिज स्फुंदतें अबोल
मूक वर्तुळांत शब्द-
शून्य हा विराट गोल !

गगन हें कुठें सरे नि
रंग हा कसा निळा
दूर पाहतो उदास
संथ भास एकला

मी इथें व्यथालयांत
दुःख सांगतों तुला
घे मला कुशींत आज
पावलांत श्रृंखला !

संपणार ना कधींहि
रात्र घोर पापिणी
ओंजळींत हीं फुलें नि
आसवांत पापणी!