घोडे

मेणबत्तीच्या एकाकी प्रकाशांत तुटलेलीं 
ॲनी फ्रँकच्या डायरींतील अक्षरें. 
मरणाशीं समांतर आकाश कीं पुरांत 
बुडालेलें कॉन्व्हेंट
घोडे येतात तेव्हां आवाज नाहीं, 
जातात तेव्हां साज नाहीं
आतां ग्रंथसंभाराचें घर. कांहीं दिशा शून्य 
कांहीं सामान्य. मध्यरात्रींचा अंधार,
मधें एखादी आठवण, तसा वारा.
इन्ग्रिड बर्गमनचा पुतळा सर्व पाहतो आहे
माझें उरलेले आयुष्य....
घोडे येतात तेव्हां आवाज नाहीं,
जातात तेव्हां साज नाहीं.
प्रदीर्घ आजारानंतर कुठल्याशा प्रदेशांतून तूं येतेस
वाटेंत संगमरवरें तुटलेली, फुलें गळाली, झाडें
अभागी झाली.
माझ्या संमतीशिवाय कोण टाकून जातो झोळींत
त्यांना दिलासा देणारें दुःख
प्रारब्धवादी हिंवाळ्याच्या अंतराळांतून घोडे येतात तेव्हां 
साज नाहीं, जातात तेव्हां आवाज नाहीं.

घर

दुरून दिसतात अदृश्य सीमेसारख्या 
टेकड्यांच्या ओळी.
क्षितिजाच्या सहवासामुळे त्यांचाहि
रंग निळाच भासतो.
मधोमध लांबच लांब मैदान पसरलें 
आहे, मोकळे.
दक्षिणेकडील टोकावर बंगल्यांची आरास,
तिथून जरासें दूर, पायवाटेला, 
चर्चमधील सायंघंटेच्या अंतरावर 
तुझें घर उभे आहे;
मालकंसाच्या अवरोहांत उतरणाऱ्या
गांधारासारखें....
तुझ्या मुद्रेवरील संवेदनांच्या उदास
ओळी माझ्यापर्यंत येऊ लागतात,
तेव्हां डोळ्यांतील बाहुल्यांच्या ज्योतींसाठीं
मीहि क्षणभर स्थिरावतों
मावळता दिवस आणि सावल्यांचे प्रदेश 
सांधणाऱ्या संधिप्रकाशासारखा....

माणूस

घरांनीं आपलीं दारें बंद केलेलीं असतात, 
डोळ्यांना वेढून बसलेल्या अस्तित्वांच्या 
रांगाही निवून जातात.

वैराण आणि एकाकी आकाशाच्या 
पार्श्वभूमीवर संथपणानें हा जात असतो.... 
त्याच्या चेहऱ्यावर कदाचित् कमळांचीं 
सरोवरें उगवली असतील....

परंतु इतक्या लांबून तीं दिसत नाहींत. 
त्याच्या पावलागणिक माझ्या गीतांचीं 
शक्लें होऊन रस्तोरस्तीं सुरांचीं

कारंजी उडतात, आणि तुझ्या-माझ्यापासून 
निघालेला हा दुःखाचा काळोख, केवळ 
त्याच्या निसटत्या स्पर्शानंहि पैंजणासारखा 
रुणझुणत वाहूं लागतो....

इन्ग्रिड बर्गमन्

आषाढांतील भर्जरी मेघांसारखे पूर्ण ऐहिक डोळे 
घेऊन तूं आलीस; नेस्तनाबूत झालेल्या या साथीच्या गांवांत.
विश्वरचनेंतील बर्फाचा शुभ्र पहाडी अहंकार 
या गांवांत आणून सोडलेला....
जशा अनेक बाबी किंवा अरण्यांतील निर्मनुष्यतेच्या
पारावर पडलेलीं हजारों फुलें...
हजारों फुलें तशीं हजारों घरें या अनामिकांच्या प्रदेशांत 
तुझा घोडा तूं मोकळा सोडलास
शिशिराच्या निर्विघ्न कुरणांत....
तो मध्येच दिपून पाहतो, एका नसलेल्या ध्रुवाच्या
दिशेत झिजणाऱ्या तुझ्या देहास.
तुला वाटतात तितके सोपे नसतात तुझे अश्रू
पाण्याच्या सलील संभ्रमांत हलतात जखमी 
ख्रिस्ताच्या घंटा रात्रंदिवस....
गांवावर सांचलेल्या बर्फातून अज्ञात निनादांची 
महापर्वणी जाऊं लागते.
तसें माझ्या झोळींत कांही नाही; जाण्यायेण्याच्या
चित्रलिपित झाडांचा एखादा संगमरवरी सांगाडा, 
तोही चांदण्यांनी शोषून घेतलेला....
फक्त एवढेंच : निःशब्द भासांच्या कांठाला लटकलेलें 
हें स्टेशन आणि संवेदनांच्या आवर्तना झुगारून 
कोण्या मावळत्या संताला तूं दिलेलें
एकाकी आलिंगन.

अंगाईपण

मी अशांत सावलीनें चालणारा
भावसंमोहन जळत आहे माझें 
मावळतीच्या निवान्त क्षितिजावर....
दुःखाचें अभिजात शिल्प उभारशील का
पारदर्शक मरणांत....

सायंकाळ येते तुझ्या उदास
दुःखासारखी
दोन देहांचा एक आकार घेऊन आपण 
चालूं लागतों.... भयाण इमारतींच्या 
भावगर्भांत....

उगीचच वाटत असते तुलाहि आणि मलाहि, 
पाय ठेवूं तेवढी भूमि घसरून पडेल.... 
तरीहि वाट हात जोडून उभी असते. 
हवी असते वाऱ्यालाहि इतक्यांत अंगाई
म्हणून मांडतों मीही ; कमळांच्या पानांवर 
टिंबांचा खेळ....
तुला निजविण्यासाठीं सांगितलेली एक कथा....

गांव

आभाळ जिथें घन 
गर्जे तें गांव मनाशीं निजलें 
अंधार भिजे धारांनी
घर एक शिवेवर पडलें....

अन् पाणवठ्याच्या पाशीं 
खचलेला एकट वाडा 
मोकाट कुणाचा तेथें
कधिं हिंडत असतो घोडा....

झाडांतुन दाट वडाच्या
कावळा कधींतरि उडतो
पारावर पडला साधू 
हलकेच कुशीवर वळतो....

गावांतिल लोक शहाणे 
कौलांवर जीव पसरती 
पाऊस परतण्याआधीं
क्षितिजेंच धुळीनें मळती....

चांदणें

दिशांनी मला आज रंगांध केलें 
कुण्या मंद तंद्रीत रे साजणा 
फिरे हात मेघांवरी सारखा अन् 
तुटे शुभ्र संवेदनेचा कणा...

निळ्या अंतराळांतुनी खोल येतात 
संज्ञेत वाळूतलीं अक्षरें
जशीं दूरचा खंड सोडून आलीं 
इथें दाट शोकांतलीं पाखरें.....

कुशीला फुटाव्या कधीं चंद्रवेली 
पुढें पृथ्विबिंबांतले आरसे 
तुझ्या स्पर्शगांधार शैलींतलें शिल्प 
स्वप्नांत माझ्या हंसावें जसें .....

पायांतल्या शुष्क पानांतुनी 
जीर्ण पारावरी शब्द एकांतले 
घरे बांधण्याला कुठें झाड नाही 
तसे पक्षि सोडूनिया चालले....

घुमावी मुक्की हांक यावी पुन्हा 
भव्य घुमटांत अंधारलीं स्पंदनें 
तुटे एक तारा तसा अस्त माझा 
सुखाला तुझ्या ने कुठें चांदणें....