कलाक्षेत्रात पु.ल. आघाडीवर होतेच. त्याबरोबरच सामाजिक कार्यातही त्यांनी योगदान दिलं. पुण्यातले बालगंधर्व रंगमंदिर म्हणजे सर्व सुखसोयींनी संपन्न असे भारतातील एक उत्कृष्ट नाट्यमंदिर आहे. पुण्यात १९६८ साली ना.ग.गोरे हे महापौर होते व भुजंगराव कुलकर्णी हे महानगरपालिकेचे आयुक्त होते तेव्हा बालगंधर्व रंगमंदिर उभारणी झाली. हे नाट्यगृह सर्वोत्कृष्ट व्हावं म्हणून त्यांनी प्रयत्न केले त्यात पु.ल. आघाडीवर होते. देश-परदेशातील नाट्यगृहे त्यांनी पाहिलेली होती. तेथील सोयी व गैरसोयींचा अनुभव घेतलेला होता. या साऱ्यांचा उपयोग हे नाट्यगृह बांधताना केला गेला.
उशिरा नाटकास आलेल्या लोकांना उभं राहून नाटक बघण्याची सोय फक्त बालगंधर्व रंगमंदिरातच आहे. रडणारी मुलं कडेवर घेऊन काचेपलीकडे उभे राहूनही नाटक इथं पाहता येतं.
नाट्यदेवता म्हणजे नटराज. हे शंकराचे रूप अर्धनारीनटेश्वराच्या रूपात आपण पाहतो. हे रूप बालगंधर्व रंगमंदिराच्या आवारात प्रभावीपणे आपणास दिसते हे पु.लं.नी उद्घाटन समारंभात सोदाहरण सांगितले. प्रत्यक्ष रणांगणात समशेर गाजवणारी पुरुषवेषात अश्वारूढ झालेली झाशीची राणी इथं दिमाखात उभी आहे आणि कलेसाठी आयुष्यभर स्त्रीवेषात भूमिका करणाऱ्या नारायणराव राजहंसांच्या नावाने हे नाट्यगृह उभं आहे.
या नाट्यगृह उभारण्याच्या निमित्ताने ना.ग.गोरे, भुजंगराव कुलकर्णी (आयुक्त) व पु.ल. बऱ्याच वेळा एकत्र आलेले. एकदा एका भोजन समारंभात ना.ग.गोरे आणि भुजंगराव कुलकर्णी यांच्यामध्ये पु.ल. बसले होते. तेव्हा मिश्किलपणे पु.ल. म्हणाले, ‘‘नाग आणि भुजंगाच्या मधे मला बसवलंय!’’
नाट्यगृह उभारणीचं काम, भव्य उद्घाटन सोहळा सारं कोणाला ताणतणाव जाणवणार नाहीत अशा कौशल्यानं पु.लं.नी पार पाडलं.
